پای پرانتزی چیست
عوارض پای پرانتزی

یکی از عارضه های رایج در ایران، پای پرانتزی است. این عارضه نه فقط برای بزرگسالان پیش می آید؛ بلکه در میان کودکان و نوجوانان نیز شایع است. در این نوشته می خواهیم درباره صفر تا صد این مشکل و راهکارهای درمان و جراحی پای پرانتزی با شما صحبت کنیم و از شما می خواهیم تا پایان این نوشته با ما همراه باشید.

پای پرانتزی چیست؟

آنچه در این مقاله می خوانید

پای پرانتزی یا زانوی پرانتزی، عارضه ای است که با وجود آن، پاها از قسمت زانو از هم فاصله می گیرند؛ اما مچ پاها به هم متصل هستند و در کنار هم قرار می گیرند. این متمایل شدن زانوها به خارج باعث به وجود آمدن این مشکل در فرد می شود. در علم پزشکی به این شکل پا، ژنوواروم(به انگلیسی Genu Varum) گفته می شود.

عکس جراحی پای پرانتزی یا استئوتومی
جراحی پای پرانتزی
جراحی پای پرانتزی

علت به وجود آمدن پای پرانتزی

شاید درباره علت به وجود آمدن زانوی پرانتزی نگران شده باشید. باید بدانید که دلایل مختلفی وجود دارد که باعث پرانتزی شدن پاها می ‌شود. مهمترین این عوامل عبارتند از:

  • فرآیند رشد طبیعی کودکان: در مراحل رشد یک کودک، تمام اعضای بدنش با سرعتهای مختلف رشد می کند. این تغییر اسکلت کودک باعث می شود که بعضی از قسمتهای بدنش با هم تراز نباشد و همین موضوع باعث ظاهر غیرمعمولی اندامهایش خواهد شد. به همین دلیل، رشد طبیعی کودک از شایع ترین دلایل به وجود آمدن پای پرانتزی است. وقتی کودک تازه به راه می افتد، یعنی تا 2 سالگی، پای پرانتزی شکل مشکل جدی و حادی به حساب نمی آید؛ زیرا بخشی از رشد اسکلت کودک محسوب می شود. در سن 18 ماهگی، زاویه پرانتزی بودن پاها به اوجش می رسد؛ اما بعد از آن به مرور کمتر می شود. وقتی کودکان رشد می کنند و بزرگ می شوند، اسکلت بدنشان به حالت طبیعی برمیگردد.
  • عارضه نرمی استخوان یا راشیتیسم: امروزه به قدری دانش و علم پزشکی پیشرفت کرده است که راشیتیسم یک بیماری بسیار نادر به حساب می آید؛ اما باز هم در بعضی از کشورهای در حال سوم، شاهد حضور این بیماری هستیم. اصلی ترین دلیل راشیتیسم، سوتغذیه و کم غذایی در فرد است. در نتیجه سوتغذیه، مواد غذایی مهم به بدن فرد نمی رسد و بدن برای رشد و سالم نگه داشتن استخوانها با بحران مواجه خواهد شد و همین موضوع به نرمی استخوانها منجر می شود. وقتی مواد ضروری مثل کلسیم، فسفر یا ویتامین D در بدن کافی نباشد، فرد دچار راشیتیسم می شود. البته با وجود مکملهای غذایی، نرمی استخوان در حال کاهش است.
  • بیماری بلانت: بلانت، مشکلی است که در دوران کودکی و نوجوانی ممکن است پیش بیاید و به پیدایش پای پرانتزی در کودکان و نوجوانان منجر شود. این عارضه با پرانتزی شدن طبیعی زانوها در زمان رشد فرق دارد. این مشکل وقتی به وجود می آید که صفحات در بالای استخوان ساق پا (یا همان درشت‌ نی) رشد غیرطبیعی داشته باشند. تنها راه پی بردن به بلانت در نوجوانان و جوانان، اسکن اشعه ایکس و تصویربرداری از روند رشد درشت نی است که این اختلال را به خوبی نشان می دهد. متاسفانه درصد بهبود کودکان مبتلا به بلانت پایین است.
  • استئوآرتریت زانو به دلیل آسیب به مفصل زانو: اگر به دلیل ضربه یا فشار به زانو، مفصل زانو آسیب ببیند و غضروف آن دچار ساییدگی شود، این موضوع می تواند باعث خمیدگی مفصل زانو به بیرون شود.
  • آرتروز: اگر بخواهیم اصلی ترین دلیل پرانتزی شدن پا در بزرگسالی را برایتان بازگو کنیم، باید از عارضه رایج آرتروز یا فرسودگی مفاصل زانو صحبت کنیم! آرتروز باعث می شود که غضروف و استخوان اطراف زانو ساییده و فرسوده شود. وقتی ساییدگی قسمت داخلی مفصل زانو بیشتر باشد، پاها تغییر شکل می دهند و پاها به صورت پرانتزی در می آیند! هرچه این ساییدگی قسمت داخلی مفصل زانو بیشتر باشد، میزان و درجه آن نیز بیشتر است!

مشکل پای پرانتزی می تواند در هر سن و دوره ای از زندگی افراد از قبیل کودکی، نوجوانی، جوانی و میانسالی رخ بدهد. تحقیقات نشان داده است که زانوی پرانتزی در افراد بسیار چاق با درصد چربی بالا و افراد با نژاد آفریقایی و آمریکایی بسیار رایج است.

علائم و نشانه های پای پرانتزی

بروز نشانه های پای پرانتزی در کودکان با درد و ناراحتی همراه نیست؛ اما بزرگسالان ممکن است به دلیل فشار زیاد وارد شده به مفصلشان، در ناحیه زانوها احساس درد و ناراحتی کنند. البته این مسئله به رباط ها نیز فشار زیادی وارد می کند و همین موضوع باعث ناراحتی در قسمت خارجی زانوها نیز خواهد شد.

بهترین راه برای پی بردن به عارضه زانوی پرانتزی در افراد، ویزیت فوق تخصص زانو است.

روش تشخیص پای پرانتزی

در کودکان، پزشک با معاینه فیزیکی اش می تواند زانوی پرانتزی کودک را به راحتی تشخیص دهد. برای این منظور، پزشک متخصص فضای بین زانوها را اندازه گیری می کند تا شدت عارضه را تشخیص دهد.

ظاهر ایستاده فرد مبتلا  کاملا مشخص است. اگر پزشک متوجه شود که در هنگام ایستادن زانوهای شما از هم فاصله گرفته اند؛ اما مچ پاهایتان در کنار هم چسبیده اند، متوجه شکل پرانتزی پاهای شما می شود.

برای اینکه علت اصلی ابتلا به پای پرانتزی مشخص شود، پزشک یک آزمایش خون تجویز می کند تا احتمال وجود بیماری نرمی استخوان و… را بتواند اندازه گیری کند. اگر نتیجه آزمایش نشان دهد که فرد به عارضه های دیگر نیز دچار است، پزشک اسکن با اشعه ایکس را توصیه می کند.

در کودکان بالای 3 سال و افرادی که قوس پاهایش به مرور در حال شدت گرفتن است یا قوس در دو پا با هم تقارن نباشد نیز عکس برداری با اشعه ایکس یا رادیوگرافی تجویز خواهد شد.

عوارض زانوی پرانتزی

اگر پاهای پرانتزی به موقع درمان نشوند، این مشکل روی مفاصل اطراف زانو، رباط ها و تاندونها فشار وارد می کند و باعث درد زانو می شوند.

عوارض پای پرانتزی
عوارض پای پرانتزی

با بالا رفتن سن، میزان زانو درد در افراد دارای پاهای کمانی شکل و ژنوواروم شدت می گیرد. این مشکل، قسمت داخلی زانو را کاملا درگیر می کند و به قدری به قسمت داخلی زانو فشار می آورد که باعث ساییدگی و آرتروز زانو می شود. آسیب دیدن به غضروف زانو و آسیب دیدگی مینیسک پا از جمله عوارض زانوی پرانتزی هستند که باعث ناپایدار شدن وضعیت زانوها می شوند. به همین دلیل است که در صورت ابتلا به این مشکل باید سریعا به فوق تخصص زانو و با کمک متخصص به دنبال راهی مناسب برای درمان بود.

شاید بپرسید که آیا پای پرانتزی خوب می شود؟ پاسخ این است که بله، اگر به موقع به پزشک مراجعه کنید، قطعا می توانید از روشهای درمان پای پرانتزی برای از بین بردن این عارضه استفاده کنید و فرم پاهایتان را اصلاح کنید.

اگر شدت پای ژنوواروم در بزرگسالان شدید باشد، تنها راهکار موثر برای درمان این عارضه، جراحی است.

سوالات متداول در مورد پای پرانتزی

اگر کسی پای پرانتزی داشته باشد، دیگر نمی تواند فعالیتهای روزانه اش را به خوبی انجام دهد؟

خیر، عارضه پای پرانتزی، هیچ مزاحمتی برای انجام فعالیت روزانه ندارد. بهتر است زودتر به پزشک متخصص ارتوپد مراجعه کنید تا روند درمان شما سریعتر آغاز شود و دچار زانو درد نشوید.

آیا اضافه وزن باعث پرانتزی شدن پاها می شود؟

وقتی شما اضافه وزن داشته باشید، به ازای هر یک کیلوگرم از اضافه وزن شما، باعث می شود که به مفصل زانوی شما، 50 برابر بیشتر فشار وارد شود و این موضوع باعث تخریب زانوی شما و پرانتزی شدن پاهایتان می شود. شاید در جوانی مشکلی نداشته باشید؛ اما در میانسالی قطعا باید به فکر کاهش اضافه وزنتان باشید تا از زانودرد شدید در امان بمانید!

آیا نشستن به صورت چهار زانو می تواند پاها را پرانتزی کند؟

افرادی که هنوز به بلوغ نرسیده اند و نرمی استخوان دارند، با چهار زانو نشستن ممکن است فرم زانوهایشان را پرانتزی کنند!

آیا ممکن است شخصی پاهای پرانتزی داشته باشد و خودش بی اطلاع باشد؟

گاهی اوقات پیش می آید که افراد مبتلا به عارضه پای پرانتزی، هیچ درد و ناراحتی در زانو و مفاصلشان ندارند! در نتیجه اطلاعی از این مشکل هم نخواهند داشت. در این موارد، معمولا دیگران به آنها بازگو می کنند که پاها و زانوهایشان به سمت خارج منحرف شده است و بهتر است به پیش پزشک بروند!

خانمها بیشتر دچار عارضه پاهای پرانتزی می شوند یا آقایان؟

بروز این بیماری در بین دو گروه خانم و آقا تقریبا یکسان است، اما این ناهنجاری، بیشتر در خانمها دیده می شود. همه گروه های سنی از کودکان تا بزرگسالان می توانند دچار عارضه پاهای پرانتزی شوند.

آیا روماتیسم و پای پرانتزی با هم رابطه ای دارند؟

احتمال ابتلا به پاهای پرانتزی در افراد مبتلا به روماتیسم بالا است؛ زیرا این افراد از داروی کورتون زیاد استفاده می کنند و به احتمال زیاد، دچار پوکی استخوان می شوند و پوکی استخوان زمینه ای برای این مشکل است.

در این عارضه، پاها از کدام قسمت قوس پیدا می کنند؟

در عارضه زانوی پرانتزی، انحنا و زاویه دار شدن پاها می تواند در ناحیه استخوان ران یا استخوان ساق اتفاق بیفتد یا در قسمت مفصل و حتی ساق پا ایجاد شود.

آیا زانوی پرانتزی من نیاز به عمل جراحی دارد؟

برای اینکه جواب این سوال را پیدا کنید، باید به پزشک مراجعه کنید؛ زیرا اگر وضعیت زانوهای شما حاد باشد، انجام عمل جراحی پای پرانتزی توصیه می شود؛ اما اگر وضعیت زانوهای شما خیلی نامساعد نباشد، روشهای کم تهاجم تر مثل استفاده از کفی طبی، بریس و فیزیوتراپی برای درمان پاهای  شما تجویز خواهد شد.

 هرآنچه درباره روش جراحی پای پرانتزی باید بدانید!

اگر متخصص ارتوپد تشخیص دهد که درمان با روشهای غیر تهاجمی امکان پذیر نمی باشد و نیاز به جراحی هست، جراحی «استئوتومی»، جدیدترین روش جراحی پای پرانتزی است. حدود 70% از موارد جراحی های استئوتومی در ناحیه پروگزیمال تیبیا انجام می شود. پروگزیمال تیبیا قسمت فوقانی استخوان است که در تشکیل مفصل زانو نقش دارد.

5 تا 10 درصد جراحی ها نیز در دیستال فمور انجام می شود. به قسمت تحتانی استخوان ران، دیستال فمور گفته می شود. در موارد بسیار خاص پای پرانتزی هم در ناحیه پروگزیمال تیبیا و در قسمت دیستال فمور انجام خواهد شد که به این مدل جراحی ها، استئوتومی دوطرفه گفته می شود. اگر پای بیمار هم در ناحیه پروگزیمال تیبیا و هم در قسمت دیستال فمور، دچار بدفرمی شده باشد، توصیه می شود که عمل جراحی استئوتومی دوطرفه انجام شود. البته این موضوع کاملا به تشخیص پزشک بستگی دارد.

با اینکه بعضی از افراد، نگران عوارض و مشکلات عمل جراحی هستند؛ اما این روش، یکی از بهترین روشهای درمان پای پرانتزی است. درست است که این عمل جراحی، دوران نقاهت بین 2 تا 3 ماهه دارد؛ اما بعد از این مدت، محدودیتهای فیزیکی فرد از بین برداشته می شود و می تواند به فعالیتهای روزانه خود برگردد.

مزایای عمل جراحی پای پرانتزی یا استئوتومی چیست؟

  1. جراحی استئوتومی، از تخریب بیشتر غضروف مفصلی فرد جلوگیری می کند.
  2. جراحی استئوتومی باعث اصلاح شکل ظاهری زانو خواهد شد.
  3. افرادی که به پادرد و زانو درد شدید ناشی از پای پرانتزی دچار می شوند، مطمئن باشند که با جراحی استئوتومی، شاهد کاهش درد پاهایشان خواهند بود.
  4. با انجام جراحی استئوتومی، دیگر نیازی به تعویض کامل مفصل زانو نخواهد بود.
  5. جراحی استئوتومی، یکی از جدیدترین روشهای درمان پای پرانتزی در دنیا است که افراد در سرتاسر دنیا از آن برای اصلاح فرم و وضعیت پاهایشان استفاده می کنند.

دیگر نگران درد ناشی از جراحی اصلاح پای پرانتزی نباشید!

از آنجایی که بعضی افراد نگران درد بعد از جراحی استئوتومی هستند، در بیمارستان، از دارو و پمپهای درد بعد از پایان عمل جراحی استفاده می شود تا درد بیمار کاهش پیدا کند. همچنین بعد از مرخص شدن از بیمارستان نیز به فرد داروهای مسکن خوراکی داده می شود تا به مدت یک هفته استفاده کند و دردش را آرام کند.

عمل اصلاح پای پرانتزی برای درمان چه افرادی تجویز می شود؟

جراحی اصلاح زانوی پرانتزی معمولاً برای بيماران جوان تر تجویز می شود که شرایط زیر را داشته باشند:

  • وزن بیمار مناسب باشد و دچار اضافه وزن شدید یا کمبود وزن نباشد.
  • سن بیمار زیر 60 سال باشد.
  • بیماری هایی مثل آرتریت روماتوئید یا سایر بیماریهای روماتیسمی در فرد موردنظر وجود نداشته باشد.
  • فرد فقط در یک سمت زانو درد داشته باشد.
  • زانو درد و پادرد در فرد به صورتی باشد که با ایستادن و فعالیت یا راه رفتن زیاد، بیشتر شود.
  • زانوهای شخص موردنظر، دامنه حرکتی مناسبی داشته باشد و حداقل تا 90 درجه خم شود.

به همین دلیل است که تجویز عمل جراحی برای افراد مبتلا به پاهای پرانتزی، فقط باید توسط پزشک متخصص ارتوپدی انجام شود.

مراقبت های لازم پس از عمل جراحی پای پرانتزی

  • برای طولانی مدت استراحت نکنید و پاهایتان را بی حرکت نگذارید!
  • هر زمان حس کردید پاهای شما بی حس شده است، مچ پا را حرکت دهید و عضلات ران را منقبض کنید.
  • روزهای اول بعد از عمل جراحی، داروهای ضد انعقاد خون و ضد درد را حتما استفاده کنید و اگر درد داشتید، فقط مسکنهای ساده مانند استامینوفن مصرف کنید.
  • زانوهای خود را در وضعیت مستقیم قرار دهید. اگر می خواهید خونریزی و درد کمتری داشته باشید، پاها را مقداری بالاتر از سطح قلبتان قرار دهید. برای کاهش کبودی و خون مردگی در ساق هم می توانید از کیسه یخ در محل جراحی کمک بگیرید.
  • بعد از 3 روز به حمام بروید؛ اما روی زخم را اصلا خیس نکنید!
  • 1 الی 2 ماه از رانندگی کردن و فعالیتهای سنگین دوری کنید.
  • درباره نوع فعالیتها، چگونگی خم و راست کردن زانوها و… با پزشک جراحتان مشورت کنید.

سوالات متداول درباره عمل اصلاح پای پرانتزی

آیا می توان جراحی اصلاح پای پرانتزی را در دو طرف زانو انجام داد؟

اگر بد فرمی پاها شدید است، می توان این کار را کرد؛ اما توصیه پزشکان متخصص این است که تا حد امکان از این کار خودداری کنید؛ زیرا جراحی استئوتومی دو طرفه باعث می شود که بیمار به مدت 3 هفته تا 1 ماه نتواند وزنش را روی پاهایش بیندازد و این موضوع باعث بروز مشکل و سختی برای بیمار و خانواده اش می شود!

مدت زمان بستری در بیمارستان پس از جراحی پای پرانتزی چقدر است؟

پس از جراحی پای پرانتزی، شما باید به مدت یک روز بستری شوید تا 24 ساعت آنتی بیوتیکهای تزریقی را دریافت کنید و علائم مصرف داروهای بیهوشی به صورت کامل از بدنتان بیرون بیاید.

آیا پس از جراحی اصلاح پای پرانتزی، پاها گچ گرفته می شوند؟

خیر، معمولا پس از عمل، پاها نیازی به گچ گیری ندارند.

پس از جراحی اصلاح پای پرانتزی، چه مدت طول می کشد تا بیمار دوباره بتواند راه برود و کارهای روزمره اش را انجام دهد؟

فردای روز عمل جراحیتان، شما می توانید با عصا یا واکر بدون اینکه وزنتان را روی پاهایتان بیندازید راه بروید. می توانید روی تخت بنشینید و حتی پاهایتان را از تخت آویزان کنید. نکته مهم این است که به هیچ عنوان روی پاهایتان فشار وارد نکنید.

برای ورزشکاران، چقدر طول می کشد تا بعد از عمل جراحی به ورزش برگردند؟

ورزشکاران می توانند بعد از 3 ماه، به فعالیتهای ورزشی سبک مانند پیاده روی یا راه رفتن برگردند؛ اما برای فعالیتهای ورزشی حرفه ای مانند وزنه برداری و… بهتر است تا 9 ماه صبر کنند.

آیا بعد از عمل جراحی استئوتومی، از زانو بند و بریس باید استفاده کرد؟

بله معمولا پزشک متخصص به شما توصیه می کند که برای ثابت نگه داشتن وضعیت پاهای خود، از زانوبند مخصوص یا بریس استفاده کنید. این کار را به مدت 1 ماه باید انجام دهید تا پاهای شما در فرم درستشان نگه داشته شوند.

آیا بعد از عمل اصلاح زانوی پرانتزی باید با عصا راه رفت؟

این موضوع به نظر پزشک و فرآیند جراحی پاهای شما بستگی دارد؛ اما معمولا پزشک متخصص به شما توصیه می کند که تا 2 ماه با عصا راه بروید.

آیا بعد از جراحی اصلاح پای پرانتزی باید فیزیوتراپی را شروع کرد؟

بهتر است فیزیوتراپی را از هفته اول پس از جراحی شروع کنید. تمرینات فیزیوتراپی بین دو هفته یا یک ماه برای فرد طول می کشد. در این مدت، از عصا برای تحمل وزنتان استفاده کنید و تمرینات را خوب انجام دهید؛ زیرا فیزیوتراپی به بهبود سریع پاهای شما بسیار کمک می کند.

دوره نقاهت جراحی پای پرانتزی چه قدر طول می کشد؟

در عمل جراحی استئوتومی اصولی و ماهرانه، بیمار دوره نقاعت کوتاهی دارد. اگر مراقبتهای لازم را انجام دهید و خوب از پاهایتان مراقبت کنید، بعد از 1 ماه می توانید به محل کارتان برگردید؛ البته اگر کارتان سنگین است، بهتر است تا 3 ماه را برای بهتر شدن خود در نظر بگیرید و سپس به فعالیتهای روزمره خود برگردید.

آیا پای پرانتزی همان پای ضربدری میباشد؟

خیر پای ضربدری همان ژنووالگوم زانو یا پای ایکسی می باشد. ولی جراحی اصلاح پای ضربدری شباهت زیادی به این عمل دارد.

آیا جراحی پای پرانتزی باعث افزایش قد می شود؟

بله ولی میزان افزایش قد بعد از عمل بستگی به ميزان انحراف طول استخوان بستگی دارد، معمولا بين ١/٥ تا ٢ سانت باعث افزایش قد می شود اما گاها با انحرافات شديد تا ٤-٥ سانت هم به قد اضافه خواهد شد.

روش جدید جراحی پای پرانتزی چیست؟

جدیدترین روش همان عمل استئوتومی می باشد.

فیلم نحوه عمل جراحی پای پرانتزی

بهترین جراح پای پرانتزی

با توجه به حساس بودن این عضو بدن، بسیار از بیماران برای پیدا کردن دکتر خوب برای جراحی پای پرانتزی در اینترنت جستجو میکنند، که این امر کار این عزیزان را راحت نموده است، با مراجعه به سایت های نوبت دهی اینترنتی مثل nobat.ir میتوان نظرات سایر بیماران را مطالعه کرد و یا فیلم رضایت بیماران را در اینستاگرام پزشک مورد نظر را مشاهده کرد.

دکتر فرشاد ابوالقاسم زاده فارغ التحصیل فلوشیپ (فوق تخصص) جراحی تومورهای ارتوپدی در دانشگاه علوم پزشکی ایران است و از ابتدای سال 1395 فعالیت خود را بعنوان فلوشیپ (فوق تخصص) تومورهای ارتوپدی در چند مرکز شهر تهران آغاز کرده است.

ایشان علاوه برتوانایی انجام کلیه اقدامات ارتوپدی عمومی مثل جراحی شکستگی ها، تعویض مفاصل زانو و لگن، جراحی تاندونها و اعصاب، اصلاح انحرافات و ناهنجاریهای استخوانی، درمان کمردرد و بیماری های دیسک بین مهره ای و جراحی آسیب های رباط و منیسک و آرتروسکوپی، در زمینه جراحی تومورهای ارتوپدی خدمات فوق تخصصی ارائه می نمایند.

درصد موفقیت عمل پای پرانتزی چقدر می باشد؟

این عمل در حین اینکه یک عمل سخت به نظر می رسد ولی برای جراحی که از تجربه بالایی برخوردار است و روزانه چندین عمل استئوتومی ساق پرانتزی انجام می دهد، عملی راحت محسوب می شود. خوشبختانه آقای دکتر ابوالقاسم زاده جزء پزشکانی می باشد که با بررسی کامل پرونده بیمار اقدام به عمل می نماید و درصد موفقیت 100 درصد عمل های ایشان و میزان رضایت بیماران گواه این مطلب می باشد.

هزینه جراحی پای پرانتزی

هزینه جراحی پای پرانتزی به نظر پزشک و وضعیت بیمار بستگی دارد. در افرادی که وضعیت قوس پاهایشان وخیم شده است، هزینه  بالاتر است و در بعضی دیگر، با قیمت پایین ترانجام می شود. پس برای اطلاع از هزینه جراحی اصلاح پای پرانتزی میتوانید همه روزه با شماره های مطب آقای دکتر فرشاد ابوالقاسم زاده تماس گرفته و سوالات خود را مطرح نمایید، همکاران ما همه مشاوره لازم را در این خصوص در اختیار شما عزیزان قرار خواهند داد.

برای آگاهی از قیمت عمل جایگزینی مفصل مصنوعی برای زانو و یا هر عمل دیگه ای مثل تعویض مفصل لگن که مد نظرتان است از طریق شماره های مطب یا اینستاگرام با ما در ارتباط باشید.